Evlilik birliğinin temelden sarsılması veya kanunda özel olarak sayılan kusurlu davranışların gerçekleşmesi durumunda, eşlerden biri mahkemeye başvurarak boşanma talep edebilir. Ancak Türk Medeni Kanunu (TMK), “canım sıkıldı boşanmak istiyorum” yaklaşımını kabul etmez; boşanmayı belirli hukuki sebeplere ve delillere dayandırmanızı şart koşar. Bir boşanma davasının kaderini belirleyen en önemli adım, davanın hangi sebebe dayalı olarak açılacağıdır. Yani TMk 166 da sayılan boşanma sebepleri araştırılır. Yanlış sebebe dayalı açılan davalar, haklı olsanız dahi reddedilebilir.
Glory Hukuk ve Danışmanlık olarak bu rehberde, Özel ve Genel boşanma sebeplerini, Yargıtay’ın güncel içtihatları ışığında inceledik.
Boşanma Sebepleri Türleri: Özel ve Genel Ayrımı
Türk Medeni Kanunu, boşanma sebeplerini iki ana başlıkta toplar. Bu ayrım, davanın ispat yükünü ve sonucunu doğrudan etkiler.
Özel Boşanma Sebepleri (Mutlak Sebepler)
Özel boşanma sebepleri Kanunda sınırlı sayıda sayılan (Numerus Clausus) sebeplerdir. Bu eylemlerden biri ispatlandığında, hakim ayrıca “evlilik birliği sarsıldı mı?” diye araştırmaz, doğrudan boşanmaya karar vermek zorundadır.
Zina Nedeniyle Boşanma (TMK 161)
Eşlerden birinin evlilik birliği devam ederken karşı cinsten biriyle cinsel birliktelik yaşamasıdır. İspatlandığı takdirde, hakim “kusur” değerlendirmesi yapmaksızın boşanmaya karar verir. (6 aylık hak düşürücü süreye tabiidir)
Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK 162)
Eşlerden birinin diğerinin canına kast etmesi (öldürmeye teşebbüs) veya sağlığına ağır zarar vermesi (ağır darp) ya da onurunu ağır şekilde zedelemesidir (örn: toplum içinde ağır hakaret).
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme (TMK 163)
Eşlerden birinin “yüz kızartıcı” (hırsızlık, dolandırıcılık vb.) bir suç işlemesi veya uyuşturucu bağımlılığı gibi haysiyetsiz bir yaşam sürmesi ve bu durumun diğer eş için ortak hayatı çekilmez hale getirmesidir.
Terk Nedeniyle Boşanma (TMK 164)
Eşlerden birinin, haklı bir sebep olmaksızın en az 6 ay boyunca ortak konutu terk etmesi ve diğer eşin ihtarına rağmen geri dönmemesidir.
Akıl Hastalığı (TMK 165)
Eşlerden birinin, evlilik süresince akıl hastası olması, bu hastalığın geçmesinin “imkansız” olduğunun resmi sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi ve bu durumun ortak hayatı çekilmez kılmasıdır.
Genel Boşanma Sebepleri (Nispi Sebepler)
Uygulamada en sık karşılaşılan dava türüdür. Özel sebeplerin dışındaki her türlü geçimsizlik bu kapsama girer.
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (Şiddetli Geçimsizlik – TMK 166/1)
Eşler arasında ortak hayatı sürdürmelerinin beklenemeyecek derecede çekilmez hale gelmesidir. Bu, en sık açılan dava türüdür ancak “ispat” ve “kusur” tespiti gerektirir.
Bu konunun tüm detayları (ispat, deliller, tanık ve kusur durumu) için bakınız: → Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Davası
Anlaşmalı Boşanma (TMK 166/3) Tanım
Evliliği en az 1 yıl sürmüş eşlerin, boşanmanın tüm sonuçları (nafaka, velayet, mal paylaşımı) üzerinde bir protokol ile anlaşarak dava açmalarıdır.
Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma (TMK m. 166/4)
Herhangi bir boşanma davasının reddedilmesinden sonra 3 yıl boyunca ortak hayatın kurulamaması.
Konu ile ilgili olarak yazmış olduğumuz Aile Konutu Şerhi başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.
Yargıtay Kararlarına Göre Güncel Boşanma Gerekçeleri
Peki, günlük hayatta hangi davranışlar mahkemelerce “Boşanma Sebebi” (Kusur) sayılmaktadır? İşte Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarından örnekler:
Hangi Sebebe Dayanarak Dava Açmalıyım?
Bu karar, davanızın stratejisidir. Örneğin; elinizde zina eylemini kanıtlayan kesin deliller (otel kaydı, fotoğraf vb.) varsa Zina (Özel Sebep) nedeniyle dava açmak, size tazminat ve velayet konusunda büyük avantaj sağlar. Ancak elinizde sadece şüphe veya mesajlaşma varsa, davayı “Evlilik Birliğinin Sarsılması” (Genel Sebep) olarak açmak daha güvenlidir.
Yanlış sebebe dayalı dava açmak (Örneğin: Terk ihtarı çekmeden terk davası açmak), davanızın reddedilmesine neden olabilir. Bu yüzden sürecin başında bir Ankara Boşanma Avukatı ile delillerinizi değerlendirmeniz hayati önem taşır.
Boşanma Davası Hangi Sebeplere Dayanır?
Boşanma kararı alabilmek için, davacının kanunda sayılan hukuki bir sebebe dayanması ve bu sebebi ispatlaması zorunludur. Türk Medeni Kanunu (TMK), boşanma sebeplerini iki ana kategoride toplar: Özel Boşanma Sebepleri (TMK 161-165) ve Genel Boşanma Sebepleri (TMK 166). Özel sebeplerin (zina, hayata kast vb.) ispatı daha zordur ancak ispatlandığında boşanma kararı kesine yakındır. Genel sebep ise (şiddetli geçimsizlik) en sık açılan dava türüdür.
Sıkça Sorulan Sorular
Aldatma (Zina) nedeniyle boşanma davası ne zaman açılmalıdır?
Zina sebebine dayalı boşanma davası, aldatma eyleminin öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay ve her halde eylemin üzerinden 5 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu süreler hak düşürücüdür. Süre kaçırılırsa “Zina” değil, “Genel Sebep” (Güven sarsıcı davranış) ile dava açılabilir.
Eşim boşanmak istemiyor, yine de boşanabilir miyim?
Evet. Eşinizin boşanmak istememesi davayı durdurmaz. Eğer siz, eşinizin kusurlu olduğunu ve evliliğin sürdürülemez hale geldiğini ispatlarsanız hakim boşanmaya karar verir.
Konu ile ilgili olarak yazmış olduğumuz Boşanmada Ziynet Alacakları Davası başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.
Boşanma davasında ses kayıtları delil olur mu?
Bu konu hassastır. Kurgulanmış, eşi konuşturmaya yönelik veya casus yazılımla elde edilen ses kayıtları hukuka aykırı delildir ve suç teşkil eder. Ancak ani gelişen bir tartışma sırasında, ispat imkanı olmayan bir durumda (örneğin hakaret edilirken) alınan anlık kayıtlar Yargıtay tarafından bazı durumlarda delil kabul edilebilmektedir.
Sonuç: Doğru Hukuki Sebebi Belirlemek Davanızın Kaderini Belirler
Boşanma davası açmaya karar vermek, sürecin sadece ilk adımıdır. Davanızı hangi hukuki sebebe (Zina, Terk, Şiddetli Geçimsizlik vb.) dayandıracağınız, sadece boşanıp boşanamayacağınızı değil, aynı zamanda maddi ve manevi tazminat ile nafaka haklarınızı da doğrudan etkileyecek olan “kusur” oranlarını belirler.
Yanlış bir hukuki stratejiyle açılan dava, haklıyken haksız duruma düşmenize veya delilleriniz hukuka aykırı bulunarak davanızın reddedilmesine neden olabilir.
Glory Hukuk ve Danışmanlık olarak, Av. Aliye Yıldız Varsın’ın 20 yılı aşkın tecrübesiyle, davanız için en doğru stratejiyi birlikte belirliyoruz. Glory Hukuk’un uzman Ankara boşanma avukatı kadrosu, boşanma sürecinizin her aşamasında haklarınızı korumak için yanınızdadır.
Sadece boşanma değil, tüm hukuki ihtiyaçlarınız için Ankara Avukat ekibimizle iletişime geçerek profesyonel destek alabilirsiniz.
