Evlilik birliği içerisinde yaşanan krizlerde, eşlerden birinin (genellikle tapu sahibi olanın) diğerini cezalandırmak veya baskı altına almak için “Evi satarım, seni sokağa atarım” tehdidinde bulunduğuna sıkça şahit oluyoruz. Türk Medeni Kanunu (TMK), ailenin barınma ihtiyacını her şeyin üzerinde tutarak bu keyfi tasarrufların önüne geçmiştir. Bu koruma kalkanının adı: Aile Konutu Şerhidir.
Tapu eşinizin üzerine olsa bile, o evde ailenizle birlikte yaşıyorsanız, sizin rızanız olmadan o ev satılamaz, kiralanamaz veya ipotek ettirilemez.
Glory Hukuk ve Danışmanlık olarak; Ankara/Yenimahalle merkezli ofisimizde, boşanma sürecindeki müvekkillerimize ilk tavsiyemiz daima bu şerhin konulmasıdır. Peki, bu işlem nasıl yapılır? İşte adım adım rehberimiz.
Aile Konutu Şerhi Nedir? (TMK Madde 194)
Aile konutu; eşlerin bütün yaşam faaliyetlerini gerçekleştirdiği, acı ve tatlı günlerini paylaştığı, ailenin “merkezi” olan konuttur. Medeni Kanun‘un 194. maddesi, bu konutu koruma altına alarak malik olan eşin yetkilerini kısıtlamıştır.
Hukuki tanımıyla ve en net ifadeyle Aile Konutu Şerhi; eşlerin yaşamlarını sürdürdükleri ortak konutun tapu kütüğüne işlenen ve tapu sahibi olan eşin, diğer eşin açık rızası (imzası) olmadan evi satmasını, devretmesini, kira sözleşmesini feshetmesini veya ipotek ettirmesini hukuken engelleyen resmi bir kısıtlama ve koruma tedbiridir.
Yani tapuda isminizin yazıp yazmaması önemli değildir; bu şerh sayesinde eşiniz o evle ilgili tek başına tasarrufta bulunamaz.
Aile Konutu Şerhi Neleri Engeller?
Peki yaşam alanınızı sürdüğünüz konuta aile konutu şerhi koydurmak neden önemlidir? Bu şerh neleri engeller veya neye sebep olur? Tapu bu şerhi işlendiği anda, tapu sahibi olan eş tek başına şunları yapamaz:
Evlilik birliği içerisinde aile konutu şerhi konulduğu zaman; tapu memuru sizin yazılı rızanız olmadan satış işlemini gerçekleştiremez. Eşiniz evi bankaya ipotek verip kredi çekemez. Bankalar şerhi gördüğünde işlemi durdurur. Eğer ev kiralıksa eşiniz “ben çıkıyorum” diyerek kira sözleşmesini tek başına sonlandıramaz.
Dolayısıyla aile konutuna şerh konulduğu zaman;
- Evi diğer eşin yazılı rızası olmadan satılamaz.
- Eşiniz evi bankaya ipotek ettirip kredi çekemez.
- Eğer ev kiralıksa eşiniz kira sözleşmesini tek taraflı sonlandıramaz.
Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur?
Aile konutu şerhi işlemi idari bir süreçtir ve bu işlem için tapu sahibi olan eşin rızasına, onayına veya haberdar olmasına gerek yoktur. Tapu maliki olmayan eş, ilgili konutun bağlı bulunduğu Tapu Sicil Müdürlüğü’ne şahsen başvurarak, herhangi bir mahkeme kararına ihtiyaç duymadan bu şerhi işletebilir.
Aile konutu şerhi koydurmak için izlenmesi gereken adımlar şunlardır:
- Belge Temini: Mahalle muhtarından konutun aile konutu olduğunu gösteren belge ve Nüfus Müdürlüğü’nden (veya e-Devlet’ten) vukuatlı nüfus kayıt örneği alınır.
- Başvuru: Hazırlanan belgeler, kimlik aslı ve bir dilekçe ile birlikte Tapu Müdürlüğü’ne gidilir.
- Tescil: Tapu memuru belgeleri inceler ve harçsız (ücretsiz) olarak tapu kütüğüne “Aile Konutudur” şerhini işler.
Bu işlem için dava açmanıza veya avukat tutmanıza (başlangıçta) gerek yoktur. İdari yolla, yani doğrudan Tapu Müdürlüğü‘ne başvurarak bu işlemi çok kısa sürede halledebilirsiniz.
Aile Konutu Şerhi İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
Aile konutu şerhi için gerekli belgeler şu şekildedir;
- Başvuru Dilekçesi: (Aşağıda örneğini paylaştık).
- Muhtarlıktan Alınan Belge: O konutun “Aile Konutu” olduğunu, eşlerin orada birlikte yaşadığını gösteren, muhtar onaylı belge. (Yerleşim Yeri Belgesi).
- Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği: Evli olduğunuzu kanıtlamak için (e-Devlet’ten alınabilir).
- Kimlik Aslı ve Fotokopisi.
Aile Konutu Şerhi İçin Nereye Başvurulur?
Aile konutu şerhi koydurmak için; konutun bağlı bulunduğu Tapu Sicil Müdürlüğü‘ne gidilir. Örneğin eviniz Ankara Yenimahalle’de ise, Yenimahalle Tapu Müdürlüğü’ne başvurmanız gerekir.
İşlem Ücreti Var mı?
Hayır. Aile konutu şerhi işlemi, tapu harcından ve döner sermaye ücretinden muaftır. Ücretsizdir.
Tapu Müdürlüğü Talebi Reddederse Ne Olur?
Bazen tapu memurları, belgelerdeki eksiklik veya konutun niteliğiyle ilgili tereddütler nedeniyle talebi reddedebilir. Veya eşiniz bu şerhe itiraz edebilir. İşte bu noktada hukuki süreç başlar.
Bu durumda bir Ankara boşanma avukatı desteğiyle Aile Mahkemesi’ne “Aile Konutunun Tespiti ve Şerh Konulması Davası” açılması gerekir. Mahkeme, o evin aile konutu olduğunu tespit ederse, tapuya şerh konulması için müzekkere yazar ve tapu bu emri uygulamak zorundadır.
Aile Konutu Şerhi Örnek Dilekçe Taslağı
Eliniz boş gitmemeniz için basit bir dilekçe örneği hazırladık. Bu taslağı kendinize göre düzenleyebilirsiniz.
………….. TAPU SİCİL MÜDÜRLÜĞÜNE
TALEP EDEN: (Adınız Soyadınız – T.C. Kimlik No) ADRES: (Konutun açık adresi) MALİK EŞ: (Tapu sahibi eşin Adı Soyadı) KONU: Taşınmaz üzerine TMK m.194 uyarınca Aile Konutu Şerhi işlenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR: Eşim ……….. adına tapuda kayıtlı olan, ………… ili, ………… ilçesi, ……….. mahallesi, ….. ada, ….. parselde bulunan taşınmazda eşimle birlikte yıllardır ailece ikamet etmekteyiz. Söz konusu taşınmaz bizim aile konutumuzdur.
Medeni Kanun’un 194. maddesi gereğince, yasal haklarımı korumak amacıyla söz konusu taşınmazın tapu kaydına “Aile Konutu Şerhi” konulmasını saygılarımla arz ve talep ederim.
TARİH / İMZA EKLER: Muhtarlık Belgesi, Nüfus Kayıt Örneği, Kimlik Fotokopisi
Dilekçenin pdf formatını indirmek için; Aile Konutu Şerhi Dilekçe Örneği
Sıkça Yapılan Hatalar ve Uyarılar
- “Boşandıktan Sonra Koydururum” Hatası: Aile konutu şerhi, evlilik birliği devam ederken konulur. Boşanma kararı kesinleştikten sonra bu şerhi koyduramazsınız (zaten mal paylaşımı davası başlar).
- Hacizden Korur Sanmak: Aile konutu şerhi, eşinizin “isteğe bağlı” satışlarını engeller. Eğer eşinizin borçlarından dolayı eve cebri icra (haciz) gelirse, aile konutu şerhi satışı durdurmaz. (Ancak Meskeniyet İddiası ile itiraz edilebilir, bu ayrı bir konudur).
- Yazlık Evler: Sadece ailenin “sürekli” yaşadığı merkez ev aile konutudur. Yazlıklar veya yayla evleri için kural olarak bu şerh konulamaz.
Aile Konutu Şerhi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Müvekkillerimizin ofisimizde veya telefonla danışmanlık alırken bize en sık yönelttikleri soruları ve kısa cevaplarını aşağıda derledik.
Eşimin haberi olmadan aile konutu şerhi koydurabilir miyim?
Evet, koydurabilirsiniz. Aile konutu şerhi işlemi için tapu sahibi olan eşin rızasına, onayına veya haberdar olmasına gerek yoktur. Tapu maliki olmayan eş, gerekli belgelerle (Muhtarlık yazısı ve evlilik cüzdanı/nüfus kaydı) tapuya giderek tek taraflı başvuruyla bu şerhi işletebilir.
Kiralık eve aile konutu şerhi konulur mu?
Evet. Aile konutu koruması sadece mülk sahibi olunan evler için değil, kirada oturulan evler için de geçerlidir. Tapu kütüğüne şerh verilebileceği gibi, ev sahibine (kiralayana) yapılacak bir bildirimle de konutun aile konutu olduğu ihtar edilebilir. Böylece kira sözleşmesini yapan eş, diğer eşin rızası olmadan sözleşmeyi feshedemez ve aileyi evsiz bırakamaz.
Aile konutu şerhi banka kredisini ve ipoteği engeller mi?
Evet, kesinlikle engeller. Tapu kütüğünde “Aile Konutudur” ibaresi yer aldığı sürece; bankalar diğer eşin açık rızası (imzası) olmadan o taşınmaz üzerine ipotek koymaz ve konut kredisi kullandırmaz. Eğer şerhe rağmen eşin rızası alınmadan ipotek konulmuşsa, dava yoluyla bu ipotek kaldırılabilir.
Boşanma davası açılınca aile konutu şerhi kalkar mı?
Hayır, kendiliğinden kalkmaz. Aile konutu şerhi, evlilik birliği resmen sona erene kadar (yani boşanma kararı kesinleşene kadar) devam eder. Boşanma davası süresince eşiniz evi satamaz. Şerh, ancak boşanma kesinleştiğinde veya şerhi koyduran eşin talebiyle kaldırılabilir.
Bu işlem için avukat tutmak zorunda mıyım?
Tapu müdürlüğündeki idari başvuru için avukat zorunluluğu yoktur, şahsen yapabilirsiniz. Ancak; tapu müdürlüğü talebi reddederse veya eşiniz şerhe itiraz edip dava açarsa, hak kaybı yaşamamak için bir Ankara boşanma avukatı ile süreci yönetmeniz gerekir.
Glory Hukuk Olarak Yanınızdayız
Eşinizle aranızdaki gerginlik tırmanıyor ve mal kaçırma endişesi taşıyorsanız, vakit kaybetmeden harekete geçmelisiniz. Tapuya şerh koydurmak, olası bir boşanma davasında haklarınızı korumanın ilk adımıdır.
Ankara ve Yenimahalle boşanma avukatı ihtiyaçlarınızda; sürecin hem idari (tapu) hem de yargısal (mahkeme) boyutunu profesyonellikle yönetmek için Glory Hukuk ve Danışmanlık ofisimize başvurabilirsiniz.
